„Stażowe”- nowe regulacje i zaświadczenia od 2026 roku

Z początkiem  2026 roku weszły  w życie przepisy umożliwiające doliczenie do stażu pracy okresów innych niż zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Zmiany mają znaczenie praktyczne: mogą wpłynąć na prawa pracownicze zależne od stażu, takie jak prawo do dłuższego urlopu wypoczynkowego czy nagrody jubileuszowe.

 Terminy obowiązywania przepisów będą obowiązywały etapami.

 Od 1 stycznia 2026 roku dotyczą pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych. Pozostali pracodawcy muszą się do nich stosować od 1 maja 2026 roku.

 Warto uwzględnić te daty przy planowaniu zgłoszeń i wniosków do ZUS. Jakie okresy można doliczyć do stażu pracy.

 Nowelizacja Kodeksu pracy wskazuje konkretne kategorie okresów, które będą wliczane do stażu, jeżeli zachodzą odpowiednie przesłanki związane z opłacaniem składek lub zgłoszeniem do ubezpieczenia zdrowotnego.

 Należą do nich między innymi: - prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpraca z osobą prowadzącą taką działalność, jeżeli opłacano składki emerytalne, rentowe lub wypadkowe; - wykonywanie umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług (do których stosuje się przepisy dotyczące zlecenia) lub umowy agencyjnej, pod warunkiem objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi; - współpraca z osobą wykonującą umowę zlecenia, umowę o świadczenie usług lub umowę agencyjną, z tytułu której odprowadzano składki emerytalne i rentowe; - członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych; - okresy, w których nie podlegało się ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z wymienionych tytułów z powodu odrębnych przepisów; - prowadzenie działalności gospodarczej w ramach tzw. ulgi na start (pierwsze 6 miesięcy), kiedy nie opłacano składek emerytalnych i rentowych, ale zgłoszono się do ubezpieczenia zdrowotnego; - współpraca z osobą korzystającą z ulgi na start, za którą opłacano składki emerytalne, rentowe lub wypadkowe; - sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem w okresie zawieszenia działalności gospodarczej, za które sfinansowano składki emerytalne i rentowe; - sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem przez osobę współpracującą, za które sfinansowano składki emerytalne i rentowe; - wykonywanie pracy zarobkowej za granicą na innej podstawie niż stosunek pracy. 

Kto powinien wystąpić o zaświadczenie z ZUS ?

 ZUS będzie wydawał zaświadczenia o okresach ubezpieczenia przede wszystkim dla tych kategorii okresów, w których na koncie ubezpieczonego zapisane są odpowiednie informacje lub za które opłacano składki. W praktyce wniosek o zaświadczenie należy złożyć, jeśli dotyczy Cię którakolwiek z poniższych sytuacji: - prowadziłeś działalność gospodarczą i opłacałeś składki emerytalne, rentowe lub wypadkowe; - współpracowałeś z osobą prowadzącą działalność i płatnik odprowadzał za Ciebie składki emerytalne, rentowe lub wypadkowe; - Twoje zatrudnienie z tytułu zlecenia, umowy o świadczenie usług lub umowy agencyjnej było zgłoszone do ubezpieczeń emerytalnego i rentowego; - byłeś członkiem spółdzielni rolniczej lub spółdzielni kółek rolniczych; - za Ciebie sfinansowano składki emerytalne i rentowe w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem w okresie zawieszenia działalności lub jako osoba współpracująca. 

 ZUS nie będzie wystawiał zaświadczeń za okresy, w których wykonywałeś umowę zlecenia lub podobną umowę i jednocześnie posiadałeś status ucznia lub studenta, ponieważ w takich przypadkach nie obowiązywały ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

 Wniosek o wydanie zaświadczenia o okresach ubezpieczenia dla celów doliczenia do stażu pracy ma symbol USP i będzie dostępny wyłącznie elektronicznie na koncie ubezpieczonego w systemie eZUS. ZUS wyda zaświadczenie na podstawie danych zapisanych na koncie ubezpieczonego, dlatego do USP nie dołącza się dokumentów. Co zrobić, gdy na koncie nie ma danych Jeśli na koncie ubezpieczonego braknie informacji o zgłoszeniach do ubezpieczeń lub o opłaconych składkach, ZUS wyda decyzję o odmowie wydania zaświadczenia. 

W takiej sytuacji możesz złożyć wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i dołączyć posiadane dokumenty potwierdzające okresy ubezpieczenia lub zatrudnienia. Wniosek o postępowanie wyjaśniające można złożyć: - elektronicznie przez konto w eZUS, korzystając z wniosku ogólnego o symbolu POG; - listownie do najbliższej jednostki ZUS; - osobiście w placówce ZUS. 

 Wnioski o zaświadczenia dotyczące okresów ubezpieczenia sprzed 1 stycznia 1999 r. składa się nadal na formularzu US-7, ponieważ takie dane nie są zapisane na koncie ubezpieczonego w eZUS.

Jeżeli okres ubezpieczenia rozpoczął się przed 1 stycznia 1999 r. i trwał po tej dacie, konieczne jest złożenie dwóch odrębnych wniosków (US-7 i USP). Praktyczne wskazówki dla wnioskodawców - Sprawdź stan swojego konta w eZUS zanim złożysz wniosek USP. Umożliwi to ocenę, czy zaświadczenie zostanie wydane bez dodatkowych dokumentów. 

Zgromadź dokumenty potwierdzające okresy pracy, współpracy lub opłacone składki (umowy, dowody opłacenia składek, zaświadczenia płatników). Będą potrzebne w razie postępowania wyjaśniającego. - Upewnij się, który termin obowiązywania przepisów dotyczy Twojego pracodawcy (1 stycznia lub 1 maja 2026 r.). 

 W przypadku wątpliwości co do wpływu okresów na konkretne uprawnienia pracownicze skonsultuj się z działem kadr lub doradcą prawnym. Jakie mogą być skutki praktyczne Doliczenie nowych okresów do stażu może przyczynić się do nabycia lub wydłużenia prawa do dodatkowych uprawnień pracowniczych opartych na stażu pracy, na przykład prawa do dłuższego urlopu wypoczynkowego czy do nagród jubileuszowych. 

Warto zatem jak najszybciej zweryfikować z ZUS swoje okresy i złożyć niezbędne wnioski. Podsumowanie Nowe regulacje z 2026 roku rozszerzają katalog okresów, które mogą być doliczone do stażu pracy. Procedura uzyskania zaświadczeń jest w dużej części zautomatyzowana i opiera się na danych zapisanych w eZUS, ale w razie braków możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z przedstawieniem dokumentów. Sprawdzenie konta w eZUS i zgromadzenie dowodów dotyczących okresów aktywności zawodowej pozwoli sprawnie skorzystać z nowych uprawnień.