Europejski Dzień Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Ofiar wciąż jest za dużo

6 maja jako ważny sygnał ostrzegawczy

Europejski Dzień Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, obchodzony 6 maja, to inicjatywa Komisji Europejskiej realizowana w ramach Globalnego Tygodnia Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Organizacji Narodów Zjednoczonych. Celem tego dnia jest nie tylko przypominanie o przepisach, lecz przede wszystkim zwrócenie uwagi na realną skalę zagrożeń, z jakimi każdego dnia mierzą się uczestnicy ruchu drogowego.

Tegoroczny przekaz szczególnie mocno akcentuje ochronę pieszych w miastach, ponieważ to właśnie niechronieni uczestnicy ruchu najczęściej ponoszą najpoważniejsze konsekwencje wypadków. Mimo rozwoju technologii, nowocześniejszych pojazdów i większej świadomości społecznej, bezpieczeństwo na drogach pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań zdrowotnych i społecznych współczesnego świata.

Polska i świat w liczbach

Dane pokazują, że problem ma zarówno wymiar lokalny, jak i globalny. W Polsce w 2025 roku dochodziło średnio do około 57-58 wypadków drogowych dziennie. Każdej doby ginęło blisko pięć osób, a ponad 60 odnosiło obrażenia. Równolegle odnotowywano także ponad 1000 kolizji dziennie, które choć zwykle nie kończą się ofiarami, powodują znaczące koszty społeczne i ekonomiczne.

Jeszcze bardziej poruszający obraz wyłania się z danych światowych. Według Światowej Organizacji Zdrowia rocznie w wypadkach drogowych ginie około 1,2 miliona ludzi, czyli ponad 3200 osób dziennie. Dodatkowo od 20 do 50 milionów osób zostaje rannych. Oznacza to, że na świecie średnio co minutę w wypadkach drogowych giną dwie osoby. Wypadki drogowe pozostają też jedną z głównych przyczyn śmierci dzieci i młodzieży.

Europa zwalnia w drodze do „Wizji Zero”

Na poziomie Unii Europejskiej poprawa jest widoczna, ale wciąż zbyt wolna. Z danych Komisji Europejskiej wynika, że w 2024 roku na drogach państw wspólnoty zginęło niemal 20 tysięcy osób. To wynik lepszy niż w 2019 roku o 12 procent, jednak nadal niewystarczający, by zrealizować cel zmniejszenia liczby ofiar śmiertelnych o połowę do 2030 roku.

W tym kontekście coraz częściej wraca pojęcie „Wizji Zero”, czyli długofalowej strategii zakładającej całkowite wyeliminowanie ofiar śmiertelnych i ciężkich obrażeń w transporcie drogowym do 2050 roku. Założenie to opiera się na idei bezpiecznego systemu. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo nie spoczywa wyłącznie na kierowcy, lecz także na projektantach infrastruktury, producentach pojazdów, instytucjach odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa oraz twórcach nowych technologii.

Najbardziej narażeni: piesi, rowerzyści i użytkownicy e-hulajnóg

Szczególnym wyzwaniem pozostaje bezpieczeństwo niechronionych uczestników ruchu drogowego. W miastach to piesi, rowerzyści oraz osoby poruszające się hulajnogami elektrycznymi najczęściej doświadczają najcięższych skutków zderzeń. W ich przypadku nawet pozornie niegroźny wypadek może kończyć się poważnymi obrażeniami.

Niepokój budzą zwłaszcza statystyki dotyczące e-hulajnóg. Według danych Polskiego Obserwatorium Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego liczba wypadków z udziałem tych pojazdów wzrosła z 543 w 2022 roku do 1158 w 2025 roku. W tym samym czasie liczba ofiar śmiertelnych zwiększyła się z 3 do 11. To pokazuje, że rozwój nowych form mobilności wymaga nie tylko popularyzacji, ale też odpowiednich regulacji, edukacji i dostosowania przestrzeni miejskiej.

Potrzebna zmiana podejścia

Eksperci zwracają uwagę, że osiągnięto już pewien poziom poprawy, ale dalszy postęp nie nastąpi bez bardziej zdecydowanych działań systemowych. Chodzi między innymi o inwestycje w infrastrukturę przyjazną pieszym, skuteczniejsze egzekwowanie przepisów, ograniczanie nadmiernej prędkości oraz wdrażanie technologii, które zmniejszają ryzyko błędu ludzkiego.

Znaczenie mają także koszty ekonomiczne. Wypadki drogowe generują straty szacowane na około 2 procent produktu krajowego brutto Unii Europejskiej rocznie. To nie tylko wydatki na leczenie i rehabilitację, ale również utracona produktywność oraz długofalowe konsekwencje społeczne dla rodzin i całych społeczności.

Europejski Dzień Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego jest więc nie tylko symboliczną datą w kalendarzu. To przypomnienie, że bezpieczeństwo na drogach wymaga współpracy wszystkich: kierowców, pieszych, samorządów, projektantów ulic, służb i ustawodawców. Bez takiego partnerstwa nawet najlepsze strategie pozostaną jedynie ambitnym planem.