Czy powinien być wyższy wiek emerytalny?

Argumenty za zmianą wieku emerytalnego

Wydłużająca się średnia długość życia stanowi jeden z głównych powodów przemawiających za podwyższeniem wieku emerytalnego. Wskaźniki długości życia, które są znacząco wyższe dla kobiet i stanowią przekonujący dowód na potrzebę zrównania wieku uprawniającego do pobierania świadczeń emerytalnych. Dłuższe życie oznacza również dłuższy okres pobierania świadczeń emerytalnych, co przy obecnym systemie staje się coraz większym obciążeniem dla budżetu państwa.

Kolejną istotną przesłanką są obecne problemy finansowe systemu emerytalnego. Wyższy wiek emerytalny oznacza więcej osób wpłacających składki do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i jednocześnie mniej osób pobierających świadczenia. Przyczyniłoby się to do lepszego zbilansowania systemu. Obecna sytuacja demograficzna Polski, charakteryzuje się niskim przyrostem naturalnym i starzejącym się społeczeństwem. Coraz mniej osób w wieku produkcyjnym musi utrzymywać rosnącą liczbę emerytów.

Zrównanie szans na rynku pracy jest kwestią często podnoszoną przez zwolenników zmiany. Obecnie niższy wiek emerytalny kobiet może być postrzegany jako forma dyskryminacji, gdyż skraca ich okres aktywności zawodowej. To się przekłada na ich niższe emerytury. Kobiety, które przechodzą na emeryturę w wieku 60 lat, mają mniej czasu na zgromadzenie kapitału emerytalnego, co w połączeniu z dłuższym przeciętnym okresem życia prowadzi do znacznie niższych świadczeń w porównaniu z mężczyznami.

Ostatnim motywem przemawiającym za zmianą jest dostosowanie do standardów europejskich. Polska jest jednym z niewielu krajów w Unii Europejskiej, gdzie wiek emerytalny kobiet i mężczyzn wciąż nie jest zrównany. Jak podkreślają eksperci, "właściwie już we wszystkich krajach Unii Europejskiej wiek emerytalny kobiet i mężczyzn jest równy. Ostatnio Rumunia wyrównywała wiek emerytalny, więc już naprawdę jesteśmy w ogonie Europy." 

Argumenty przeciw zmianie wieku emerytalnego

Główną przeszkodą przeciwko podwyższeniu wieku emerytalnego stanowi opór społeczny. Zmiany w tym zakresie budzą kontrowersje i są tematem gorącej debaty publicznej, skutecznie utrudniając wprowadzenie reform. Doświadczenia z poprzednich prób podwyższenia wieku emerytalnego pokazują, że społeczeństwo polskie jest bardzo wrażliwe na tego typu zmiany. 

Bariera dla młodych na rynku pracy to uzasadnienie wskazujące, że wydłużenie czasu pracy osób starszych może ograniczać możliwości zatrudnienia dla młodszych pokoleń. Mogłoby to prowadzić do wzrostu bezrobocia wśród osób rozpoczynających karierę zawodową. Argument ten jest szczególnie istotny w kontekście regionów o wysokim bezrobociu, gdzie dostęp do miejsc pracy jest już i tak ograniczony.

Kolejnym czynnikiem przeciwko zmianie jest konieczność dodatkowego wsparcia finansowego dla osób, które wcześniej przechodziłyby na emeryturę. Ustanowienie wyższego wieku przejścia na emeryturę, niepoparte odpowiednimi formami pomocy, mogłoby spowodować ekonomiczną destabilizację wśród społeczeństwa (zwłaszcza osób wykonujących prace fizyczne, które często nie są w stanie kontynuować zatrudnienia ze względu na pogarszający się stan zdrowia).

Skutki zmiany

Poprawa stabilności finansowej systemu emerytalnego byłaby jednym z głównych korzystnych efektów podwyższenia wieku emerytalnego. Dłuższy okres aktywności zawodowej oznacza więcej wpłacanych składek i krótszy okres pobierania świadczeń. Według ekspertów, zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn mogłoby przynieść znaczące oszczędności dla budżetu państwa w perspektywie długoterminowej.

Wyższe świadczenia emerytalne to potencjalna korzyść dla przyszłych emerytów. Dłuższy okres pracy przekłada się na wyższy kapitał emerytalny, który w konsekwencji prowadzi do lepszych świadczeń. Szacuje się, że wydłużenie okresu aktywności zawodowej kobiet o 5 lat mogłoby zwiększyć ich emerytury nawet o 30-40%.

Polska, podobnie jak inne kraje europejskie, stoi przed wyzwaniem związanym z niskim przyrostem naturalnym i wydłużającym się okresem życia obywateli, a to wymaga dostosowania systemu emerytalnego do nowych realiów demograficznych.

Porównanie z innymi krajami

Wśród krajów europejskich, nasz kraj wyróżnia się wyjątkowo niskim progiem emerytalnym - zwłaszcza jeśli chodzi o przedstawicielki płci żeńskiej. Podczas gdy w Polsce kobiety mogą przechodzić na emeryturę w wieku 60 lat, a mężczyźni w wieku 65 lat, w większości krajów europejskich wiek emerytalny jest zrównany i wynosi około 65 lat dla obu płci. 

W całej Europie obserwuje się wyraźną tendencję do ujednolicania wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn. Wiele państw już wprowadziło jednakowy wiek emerytalny. Polska pozostaje jednym z nielicznych wyjątków, obok Bułgarii (kobiety: 61 lat i 8 miesięcy, mężczyźni: 64 lata i 9 miesięcy), Rumunii (kobiety: 62 lata, mężczyźni: 65 lat) oraz Chorwacji (kobiety: 63 lata i 9 miesięcy, mężczyźni: 65 lat). Warto zauważyć, że wszystkie te kraje są w trakcie stopniowego zrównywania wieku emerytalnego, podczas gdy Polska nie rozpoczęła jeszcze tego procesu.

W takich krajach jak Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania czy Wielka Brytania wiek emerytalny wynosi od 62 do 67 lat. Najpóźniej praw do pobierania emerytury nabywa się w Danii (69 lat w 2030 roku), Włoszech i Niemczech (67 lat). 

Eksperci wskazują, że podobne zmiany są nieuniknione również w Polsce, co jest odpowiedzią na starzejące się społeczeństwo i problemy finansowe ZUS. Jednocześnie prezes ZUS, Zbigniew Derdziuk, deklarował jeszcze w kwietniu 2025 roku, że na razie nie ma żadnych planów podwyższenia wieku emerytalnego, zachęcając jedynie do dobrowolnego wydłużania aktywności zawodowej.

Kwestia tej reformy wywołuje gorące dyskusje, przy czym najważniejszym zadaniem pozostaje osiągnięcie równowagi między tym, czego oczekuje społeczeństwo, a tym, co jest konieczne dla gospodarki kraju.