KRZEMIONKI: Część projektu już zrealizowano

Już w momencie oddania do użytkowania nowego obiektu muzealnego w Krzemionkach, zdawano sobie sprawę z konieczności remontu pozostałej infrastruktury, która jest udostępniana dla zwiedzających, jako główna atrakcja tego miejsca. Trasa turystyczna powstawała wszak stopniowo i stan techniczny jej poszczególnych elementów odbiegał, czasem znacząco, od pragnienia jak najlepszej prezentacji unikalnego dziedzictwa starożytnych górników krzemienia osobom, które chciały je poznać – zarówno z kraju, jak i z spoza jego granic. Dlatego powstał projekt architektoniczny, autorstwa Dresler Studio, który miał za zadanie ujednolicić wygląd pawilonów ekspozycyjnych na terenie pola górniczego w Krzemionkach, a także wprowadzić nowe rozwiązania, które umożliwią zwiedzanie prehistorycznych kopalni krzemienia także osobom z niepełno sprawnościami - mówi dr Andrzej Przychodni, dyrektor muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim..

Zdawano sobie też sprawę, że niezbędne jest zaznajomienie zwiedzających z zabytkami i innymi dokonaniami ludności eksploatującej w pradziejach kopalnie krzemionkowskie w postaci nowej, stałej wystawy archeologicznej. Powstała koncepcja ekspozycji autorstwa Artura Jedynaka i Kamila Kaptura – archeologów pracujących w Muzeum, na podstawie której dr Andrzej Boczarowski, reprezentujący firmę  Allozaur, przygotował scenariusz.

Wszystkie te, dość ambitne plany okazały się jednak dość kosztowne.

Organizator Muzeum – Powiat Ostrowiecki, zaproponował wówczas częściową realizację całości przedsięwzięcia i wystąpienie o dofinansowanie, najpierw do Regionalnego Programu Operacyjnego, a kiedy nie uzyskano środków z tego źródła, skierowanie wniosku do Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. W roku 2017 projekt, który zyskał nazwę „Zwiększenie dostępności do Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim poprzez poprawę infrastruktury Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu Krzemionki oraz Pałacu Wielopolskich” otrzymał dofinansowanie udzielone przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020, działanie: 8.1. Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury, dziedzina: kultura i sztuka. Instytucja pośredniczącą w tym działaniu stało się Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na działanie odnoszące się do Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu Krzemionki przyznano łącznie z wkładem własnym Organizatora środki w kwocie prawie 8 mln. zł. Wyłoniono Inżyniera Kontraktu – konsorcjum Sweco – Eko Inwest Kielce oraz rozpoczęto przygotowywanie przetargów.

Jednakże dopiero w kadencji obecnego Zarządu Powiatu Ostrowieckiego nastąpiło ogłoszenie tych przetargów i rozpoczęcie faktycznej realizacji projektu. W roku 2019 podpisano umowę z Korporacją Budowlaną DARCO, która za łączną kwotę 4 673 699,67 zł wykonała:

• remont budynku „Domku Archeologa”
• rozbiórkę trzech budynków gospodarczych oraz napowietrznej linii niskiego napięcia
• remont budynku pawilonu nadszybowego ZENON i  STEFAN oraz częściowy remont pawilonów nr 4, 6 i WOJCIECH,
• remont kładki pieszej
• budowę i remont zewnętrznych instalacji elektrycznych  oraz budowa zewnętrznych instalacji teletechnicznych niskoprądowych i światłowodowych.

Muzeum dokonało we własnym zakresie renowację ekspozycji we wnętrzu pawilonu WOJCIECH oraz rozpoczęło remont obiektów będących rekonstrukcjami domostw ludności odpowiedzialnej za eksploatacje złóż krzemienia pasiastego w krzemionkach na terenie osady neolitycznej.

Pracownicy Działu Archeologii Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim samodzielnie sprawowali nadzór archeologiczny nad pracami prowadzonymi w obrębie struktur zabytkowych, zarówno na powierzchni, jak i na trasie podziemnej.

Objęcie w międzyczasie Krzemionek przepisami znowelizowanej ustawy Prawo geologiczne i górnicze spowodowało dodatkowe obciążenia w trakcie realizacji projektu, takie jak konieczność powtórnych uzgodnień, nadzór górniczy nad częścią wykonywanych prac czy konieczność montażu linii telefonii alarmowej na trasie podziemnej. Działania te wykonano w ramach zawartego z wykonawcą kontraktu.

W roku 2020 rozstrzygnięto przetarg na wykonanie w trybie „zaprojektuj i wybuduj” wystawy stałej w Muzeum Archeologicznym i Rezerwacie Krzemionki. Rezygnując z rozwiązań zaproponowanych wcześniejszym scenariuszem, powrócono do koncepcji archeologów pracujących w Krzemionkach, która stała się podstawą opisu przedmiotu zamówienia. Wyłoniono wykonawcę – firmę Deko-Bau z Lubina, która za kwotę 2 730 563,10 zł zrealizowała:

• projekt aranżacji wystawy i projekt wykonawczy instalacji
• prace budowlane związane z wykonaniem i montażem elementów wystawy stałej

19 lipca – w 99 rocznice odkrycia Krzemionek, oba składniki ekspozycji – wystawę i trasę podziemną udostępniono dla turystów, którzy w liczbie ponad 9 tysięcy zwiedzili obiekt po trwającym nieomal dwa lata remoncie.   

Wraz z remontem Pałacu Wielopolskich przeprowadzenie inwestycji kosztowało  15.988.083,76 zł. Dofinansowanie ze środków UE wyniosło 7.766.361,29 zł, a wkład własny zapewniony przez Powiat Ostrowiecki osiągnął poziom  8 221 722,47 zł. Pewna część tej ostatniej kwoty to koszty zwiększone w związku z robotami dodatkowymi w Krzemionkach, jednakże gros to dodatkowe środki przyznane na przywrócenie pierwotnych założeń projektu w Pałacu Wielopolskich. 

[zobacz wideo i zdjęcia]