Prof. S. Cygan: o gwarze świętokrzyskiej w MBP w Ostrowcu Świętokrzyskim

W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Ostrowcu Świętokrzyskim odbył się wykład prof. Stanisława Cygana poświęcony gwarze świętokrzyskiej. Spotkanie zostało zorganizowane w ramach projektu Jestem stąd – Jesienna Szkoła Folkloru i skierowane było przede wszystkim do młodzieży szkół średnich oraz uczniów klas 7 i 8 szkoły podstawowej. 

Profesor Cygan, pracownik Instytutu Literaturoznawstwa i Językoznawstwa Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, omówił genezę i historię gwary świętokrzyskiej, jej najważniejsze cechy fonetyczne i leksykalne oraz rolę w kształtowaniu lokalnej tożsamości.  Nam udało się porozmawiac z profeserom miedzy innymi o tym czym wyróżnia się gwara świętokrzyska. 

W projekcie bierze udział 60 uczniów, a jego harmonogram przewiduje wykłady, zajęcia warsztatowe oraz wyjazdy studyjne. W planie Jesiennej Szkoły Folkloru znalazły się działania praktyczne i artystyczne: warsztaty dialektologiczne i językowe, tworzenie mobilnej gry terenowej, gwarowe dyktando, warsztaty z kamishibai, zajęcia teatralne, warsztaty z autoprezentacji i translatorstwa oraz pokazy regionalnych zespołów folklorystycznych. Projekt przewiduje także spotkania z kołami gospodyń wiejskich oraz wycieczkę do Muzeum Wsi Kieleckiej w Tokarni. Zwieńczeniem cyklu będzie koncert zespołu folkowo-rockowego Łysa Góra. 

Prof. Cygan jest autorem książki Z gwary świętokrzyskiej, pracy łączącej elementy folklorystyki, dialektologii i kulturoznawstwa. Publikacja zawiera uporządkowany zbiór tekstów mówionych mieszkańców regionu kieleckiego, w tym przyśpiewki, piosenki ludowe, wiersze, opowiadania, legendy, zagadki, powiedzenia i przysłowia. Jak zaznaczali organizatorzy, takie materiały służą nie tylko badaniom naukowym, ale też popularyzacji i ochronie lokalnego dziedzictwa językowego. Spotkanie w bibliotece spotkało się z zainteresowaniem młodych uczestników, a organizatorzy podkreślali, że bezpośredni kontakt z regionalnymi badaczami i praktyczne warsztaty zwiększają świadomość i szacunek dla własnych tradycji. 

Projekt ma ambicję nie tylko dokumentować gwarę, lecz także angażować młodzież w jej ożywianie przez twórcze działania i lokalne inicjatywy. Działania takie jak wykład prof. Cygana są przykładem współpracy instytucji naukowych i kulturalnych z biblioteką lokalną, która staje się miejscem przekazu wiedzy o tożsamości regionu i przestrzenią aktywnego uczenia się dla młodych mieszkańców Ostrowca Świętokrzyskiego.